|
Secretariaatsadres:
Parochie H.Judocus,
Dorpstraat 37, 6616
AE, tel. 0487 531234,
Pastoraat:
Diaken H. Witsiers,
tel.
0487 507945
06
20541732




Interessante links:



Museum
De Kijkzolder

| |
De St. Judocuskerk is een bijzonder gebouw,
een rijksmonument. Hij behoort zeker tot de top tien van Gelderland. Een unicum
in Nederland met zijn vele halfronde uitbouwen, concha's zoals die genoemd
worden.
Het Gebouw
Een
bijzonder monument is deze kerk. Gebouwd door de architect Pier Thomas
Stornebrink, (1853-1910). De bouw begon in het voor jaar 1891, Stornebrink zelf
was ook de uitvoerder. In Wijchen op de Markt was het atelier/bouwloods
gevestigd. Dat was daar gevestigd voor de bouw van het klooster te Alverna, waar
Stornebrink eveneens de architect van was. In dit atelier werkten de kunstenaars,
steenhouwers, beeldhouwers, ornamentmakers en andere vaklieden. Petrus de Leeuw,
de grote kunstenaar was hier aan het werk, hij heeft voor werkelijke hele mooie
objecten gezorgd. De kerk werd op 17 juli 1893 geconsacreerd door Mgr. W. van de
Ven, bisschop van Den Bosch. Hij deed het, volgens de historie, met tegenzin,
omdat op allerlei wijzen de toestemming en richtlijnen van het bisdom werden
overtreden en omzeild.
De kerk is een driebeukige neo-romaanse, naar het oosten gerichte, kruiskerk.
Wat zeker opvalt zijn de vele grote en kleinere halfcirkelvormige rondingen. Het
hoofdportaal en de twee rondingen aan de hoofdzijde van de kerk, de grote
halfcirkels aan de beide zijkanten en aan de achterzijde een grote halfronding,
en 4 kleine halfrondingen. Deze halfcirkelvormige uitbouwen worden concha’s
genoemd. Het is de speelsheid van deze kerk. Uitgaande van de vele
halfcilindrische concha’s, zou men, als u de basiliekstijl kent, kunnen zeggen
het lijkt wel een driebeukige basiliek. In ieder geval is deze kerk met zijn
concha’s een unicum in Nederland.

De slanke toren, van
verre te zien, is 48 meter hoog met 4 geledingen. Zij staat vóór de kerk, maar
is er wel één geheel mee, wat duidelijk blijkt uit de eerste geleding, die
doorloopt tot het dak van de kerk. De ramen van de kerk zijn "nis-vormig". Deze
"nisvorming" wordt in heel het gebouw doorgespeeld, zelfs op de blinde muren. Er
zijn zeven verschillende soorten stenen, metselstenen en hardsteen, gebruikt in
deze kerk, hetgeen zeker bijdraagt aan de schoonheid. Let ook maar eens op de
kleurige bakstenen lijn, zowel binnen als buiten, die de massa steen
onderbreekt.
KIJKJE IN DE KERK
Wanneer
je achter in de kerk staat valt zeker de combinatie op van de stoere
pilaren en de speelse zuilen. Alle zuilen en pilaren hebben prachtig versierde,
allen verschillende, kapitelen. Elke pilaar en zuil is versierd door
uitspringende bandjes, waarvan de bovenste twee uitlopen in
een sierbloklijst
langs heel de zijbeuk door. En zie hoe de forse pilaren, slank lijken door de
hoogoplopende dunne zuiltjes die er tegenaan gezet zijn. Verschillende soorten
bogen
zijn in de kerk verwerkt, de halfcilindrische boog (rondboog), spitsboog
met sponningen (de ingang), In het koor de spitsboog met traceringen
(decoratieve vulling). Bekijk eens speciaal de bogen in het transept
(dwarsschip) en absis (boven het hoogaltaar). Het prachtige stergewelf in het
middenschip. De boogjes boven de muurschilderingen van de zijaltaren.
Het
hoogaltaar in de absis.
Ook dit is een ontwerp van Stornebrink. Een
neo-romaans altaar (1891), van kalksteen en marmer, gemaakt door Petrus de Leeuw
en helpende kunstenaars. Het is een typisch franciscaans altaar, de beeltenis
van St. Clara en St. Paschalis zijn de blikvangers. De vijf beeldjes aan de voet
van het kruis stellen 5 profeten voor. Hierin speelt vooral de liefde van
Stornebrink voor oudtestamentische verhalen. In de tombe van dit hoogaltaar is
St. Donatus afgebeeld. Heel bijzonder is de tabernakeldeur, uitgevoerd in
zilver, uitbeeldend de verrezen Christus.
De huidige
altaartafel.
Een monument op zich,
ontworpen door Stornebrink en uitgevoerd onder leiding van Petrus de Leeuw door
de beeldhouwer Johannes Wilhelmus Borsten en Theodorus, Christiaan Renckens. Het
is oorspronkelijk de communiebank, die met een extra bovenblad tot altaartafel
is omgebouwd. In hout uitgesneden zien we in het middenpaneel de Mannaregen in
de woestijn, links Abraham met Abel en Lam op een altaar, en rechts (foto) de
oudtestamentische priester Melchisedech en Aaron en toonbroden met een
zevenarmige kandelaar.

De doopvont.
Een ontwerp van
Stornebrink en vervaardigd in het atelier o.l.v. Petrus de Leeuw. Op de
4-zijdige voet de vier evangelisten. Prachtig is het houten afdeksel met
Johannes de Doper en de Adelaar.
De Kruiswegstaties.
Een indrukwekkende
uitbeelding van de lijdensweg van Jesus. Ze zijn neogotisch, in gips gemaakt
door Fr. de Vriendt in 1891 te Antwerpen en in 1899 in de kerk geplaatst. Fr. de
Vriendt heeft voor meerdere kerken in Brabant en het land van Maas en Waal
Gelderland, beelden gemaakt.
|
|
|
|
|
|
|
Jesus valt voor de tweede maal onder het kruis |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Jesus wordt aan het kruis genageld |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
De kruisafname. De dode Jesus wordt in de schoot van Maria gelegd |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Jesus wordt in een nieuw graf gelegd |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Het Calvarie-altaar.
Achter in de kerk
bevindt zich het Calvarie-altaar. Een kruisgroep in kalksteen uitgevoerd, ook
door Fr. de Vriendt. Als het zonlicht er op valt, is deze groep van een tedere
schoonheid.
Een bijzonder stel
beelden.
Aan weerszijde van het
hoogaltaar: Franciscus met wereldbol en de patroon van deze kerk Judocus met
kroon en staf.. In het priesterkoor 3 beelden van St. Donatus, de beschermer
tegen blikseminslag. Er schijnt in het verleden een pelgrimage te zijn geweest
naar St. Donatus in deze kerk. Vooraan in de zijbeuk het beeld van St. Rochus,
patroon tegen de pest. Achter tegen het zangkoor twee waardevolle beelden van
Vlaamse origine (1700). Christus aan de geselkolom en Maria van Smarten.
De preekstoel.
Een monumentale,
indrukwekkende en rijk geïllustreerde preekstoel. Wellicht een van de mooiste in
Nederland. De illustratie is een bijzondere uitbeelding van St. Franciscus en
zijn orde. Boven het klankbord staat Franciscus in Marokko, op de rand van de
schelp de 4 evangelisten, daaronder Christus als zaaier en als Goede Herder, op
het voorfront zie je oa.: de predikant Laurentius, Franciscus
predikend voor de vogels, voor de vissen, Nicolaas Pieck (Nederlands,
franciscaanse martelaar). De voet uitgehouwen in kalksteen, toont de
franciscaanse theoloog en heilige Bonaventura in een aantal aspecten.
De muurschilderingen.
Kijk in het koorgewelf:
Lam op het boek, de 4 evangelisten, de hand van de Scheppende God. Tegen de
zijmuur in het koor: Het laatste avondmaal, Bruiloft van Kanaän,
Broodvermenigvuldiging, voorspelling van de Eucharistie. Boven de zijaltaren:
Intocht in Jerusalem en Petrus die de sleutel ontvangt.
De ramen.
Boven het hoogaltaar
(1930): Clara, Paschalis, Juliana en Nicolaas Pieck, alle vier bekend om hun
eerbied voor de eucharistie. In het transept (1950) de vier evangelisten door
Lando v.d. Berg, ofm.
(Voor deze tekst heb ik
gebruik gemaakt van het boek
"Rondom St. Judocus",
door H.L.J. Kolks, 1993. p. J.v.Minderhout)
|
|
|
Preekstoel. Fragment Franciscus preekt voor de vogels
|
|
|
|
Preekstoel. Ontwerp P. Stonebrink. Beeldhouwer Petrus de Leeuw
|
|
|
|
Hoogaltaar. In steen uitgehouwen
|
|
|
|
Hoogaltaar. Petrus de Leeuw
|
|
|
|
Hoogaltaar, zijaanzicht
|
|
|
|
|
Rechts op de retabel de H. Paschalis
|
|
|
|
Links op de retabel de H. Clara van Assisie
|
|
|
|
Aan de linkerzijwand van het priesterkoor de H. Donatus
|
|
|
|
Onderzijde van het altaar
|
|
|
|
Aan rechterzijde van het priesterkoor de H. Donatus
|
|
|
|
|
Onder de altaartafel, in en soort van tombe, ligt de H. Donatus uitgebeeld
|
|
|
|
Zijpaneel van de preekstoel, martelaar van Gorkekom Nicolaas Pieck, franciscaan
|
|
|
Terug naar Introductiepagina
|